Het Belgische voetbal kampt met een tekort aan jeugdtrainers. Verschillende ploegen zoeken dringend naar coaches die het tekort moeten opvangen. Ook ouders, trainers en opleidingscentra beseffen dat het probleem groeit. Enkele redenen voor het tekort zijn de lage vergoeding voor trainers, de druk van de audits en gediplomeerde trainers vinden om de club te versterken.
Geschreven door Gilles Debeer op 28 december 2023
Het is duidelijk. In België is er een groot tekort aan trainers in verschillende sporten. Uit een bevraging van de Vlaamse Sportfederatie is de helft van de sportclubs opzoek naar een nieuwe trainer. 8 op de 10 van die clubs vindt zelfs geen nieuwe coach, terwijl er meer spelers blijven instromen. In de voetbalwereld ontstaat er een angst bij trainers en ploegen.
“Audits zorgen voor druk”
Jeugdcoördinator Yves Verlinde van KV Kortrijk verklaart dat zijn club niet echt met een probleem kampt. “Wij hebben geen recht van klagen. KV Kortrijk vindt voldoende trainers om voor de club te coachen. Echter is er wel een probleem om kwalitatieve trainers op de markt te vinden.”
In het verleden heeft Verlinde zelf nog in de provinciale en gewestelijke reeksen gecoacht. Hij ziet dat kleinere ploegen moeilijkheden hebben op vlak van trainers. Vooral de audits, een systematische en periodieke controle van een voetbalclub, maakt het moeilijk om de juiste trainers te vinden volgens Verlinde: “De druk die audits met zich meebrengt is zeer groot voor het bestuur. De ploegen willen streven naar een bepaald label en daarvoor moeten ze gediplomeerde trainers binnenhalen. Die trainers vinden is een zeer moeilijke taak. Als een club een onvoldoende krijgt op een audit, dan ben je verplicht om een niveau lager te spelen. Dat is het laatste wat een voetbalploeg wil.”
“54% van de voetbaltrainers heeft op dit moment geen diploma.”
Bij KSCT Menen en Gold Star Voormezele verloopt het proces anders. Beide clubs spelen in de laagste regionen van het Belgische jeugdvoetbal. Voor hen staan plezier en positieve coaching op de eerste plaats. Menen biedt de kans aan om jonge coaches verder te laten groeien met vervolgcursussen. Een diploma is op dit moment niet van toepassing. Dat is volgens hen de gemakkelijkste manier om trainers aan te werven.
Volgens Hannes De Meyer, manager opleidingen bij Voetbal Vlaanderen, zijn er meerdere clubs die werken met ongediplomeerde trainers. Voetbal Vlaanderen wil een andere mentaliteit zijn bij die voetbalploegen. “54% van de voetbaltrainers hebben op dit moment geen diploma. Dat is te veel voor het Belgisch voetbal. Wij proberen met onze trainersopleidingen dat nummer te verlagen, maar het hangt ook van de trainers en ploegen zelf af,” legt De Meyer uit.
“Trainers rijden niet op water”
Jeugdtrainer Dominique Mille uit Zwevezele vindt niet dat de audits, maar wel de vergoeding een belangrijke reden is dat trainers afhaken. “De vergoeding om overal naar toe te rijden is te laag. Bij een club waar ik coachte, kregen de trainers zo goed als niets. Ze dachten waarschijnlijk dat we op water reden, maar dat was niet zo.”
Uit een enquête van Voetbaltrainingen blijkt dat meer dan 2 op de 3 jeugdtrainers worden betaald per prestatie. Het gemiddelde ligt rond de 18 euro. In onderstaande tabel is duidelijk te merken dat er een onderscheid is aan de hand van de diploma’s en niveaus.
“Niets van het geld ging naar de jeugd. Daarom verliet ik de club al na één jaar.”
Marc Soete heeft al achttien jaar ervaring als trainer in het jeugdvoetbal. Hij heeft al vele watertjes doorzwommen bij clubs als Alveringem en Bulskamp. Dit jaar traint hij een jeugdploeg bij KRC De Panne, maar zal na het seizoen alweer vertrekken. “De club investeert niets in de jeugd. Al het geld gaat naar de eerste ploeg, en dat is doodjammer. De spelers betalen 270 euro om een heel jaar te voetballen, maar krijgen amper iets terug. Zelfs een drankbonnetje na de wedstrijd is al te veel gevraagd.”
“Maak jeugdspelers warm om trainer te worden”
“Wij kiezen ervoor om startende trainers te laten werken met ervaren trainers. Zo leren ze sneller de kneepjes van het vak. Daarnaast hebben we maandelijks een vergadering met alle trainers,” zegt Geert Chrispeels, trainer bij KHO Wolvertem-Merchtem. Ook de jeugdspelers hebben bij Wolvertem-Merchtem een grote rol voor de toekomst. “We trachten onze jeugdspelers warm te maken om zelf trainer te worden. De kennis van de club is achteraf mooi meegenomen,” voegt Chrispeels toe. Door deze methode heeft KHO Wolvertem Merchtem geen tekort meer.
Bij Eendracht Houtem, een ploeg uit Oost-Vlaanderen die op gewestelijk niveau speelt, proberen ze dezelfde aanpak te hanteren als KHO Wolvertem-Merchtem. De trainerskern bestaat uit een mix van ervaren mensen en jonge zelfopgeleide begeleiders. Dirk Watté, jeugdcoördinator bij de club, vangt de tekorten op aan de hand van twee manieren: “Ten eerste zijn enkele studenten sportwetenschappen aan de club verbonden. Wanneer ze trainer worden bij onze club, dan krijgen ze enkele vrijstellingen op school. Ten tweede proberen we ouders waarvan we weten dat ze bij Eendracht Houtem hebben gespeeld, te overtuigen om bij ons als trainer te starten,” legt Watté uit.
“Toch willen ouders alleen maar het beste voor hun kind.”
In mei 2023 was KFC Meise op zoek naar trainers voor hun middenbouw. In de vereisten stond nergens verplicht dat je over een diploma moest beschikken. Op dit moment hebben ze nog steeds een trainersprobleem. Bij Eendracht Mazenzele Opwijk is het trainerstekort al enkele jaren bezig. Volgens jeugdtrainer Davy Van Malderen zijn ook ouders bezorgd om de situatie: “Ze begrijpen dat we in een moeilijke periode zitten. Toch willen ouders alleen maar het beste voor hun kind. Dat begrijpen wij als club, ook al vinden we geen oplossing. Het is moeilijk om spelers te blijven aanwerven.”
Eendracht Aalter KSC Wiekevorst vinden dat Voetbal Vlaanderen onvoldoende steun verleent om clubs te helpen. Volgens hen kan een meldingspunt een oplossing zijn om clubs uit de brand te helpen. “Ik vind dat Voetbal Vlaanderen voor een groot deel aansprakelijk is voor het probleem. Zij leggen een te hoge druk op de trainers, vooral bij de audits. Elke voorbereiding van een training of match moet op papier staan, en dat neemt veel tijd in,” zegt jeugdcoördinator van Eendracht Aalter Artuur Verstegen. Trainer Jan Van der Steen uit Wiekevorst heeft zelf een voorstel voor de organisatie: “Maak een meldingspunt waar clubs zich kunnen aanmelden wanneer ze met een tekort zitten. Hiermee kan zowel de club als Voetbal Vlaanderen de situatie opvolgen. Ook een goede, sterke campagne kan veel problemen oplossen.”
Hannes De Meyer weerlegt die kritiek, want volgens hem heeft Voetbal Vlaanderen wel degelijk een sterkte campagne. “Wij hebben een zeer breed aanbod aan opleidingen. Twee jaar geleden zijn we begonnen met een Start2Coach diploma, waarbij ouders en nieuwe trainers de kans krijgen om op een ideale manier te starten met coachen. Op dit moment begeleiden wij meer dan 2000 trainers, dus een duidelijk plan is er wel,” verduidelijkt De Meyer.
Het probleem ligt volgens mensen uit het werkveld vaak bij de trainer zelf. Er is meer in het leven van een jeugdcoach dan voetbal. Tijd vinden voor de hobby is niet gemakkelijk. Ook het financiële plaatje is niet een boost om te beginnen aan een trainerscarrière.
“Un formateur de foot, la plus vite possible.”
Ook in Wallonië is er een tekort aan trainers. Op de website CEFF, Communauté des Entraîneurs Francophones de Football, kunnen clubs een bericht plaatsen als ze opzoek zijn naar een trainer. De voetbalploegen Verviers, R.A.F Franchimontois, Blegny RJS Tamines, RFC Wiers, FC Walhain en RUS Assenois maakten van deze mogelijkheid al gretig gebruik van. Allemaal zijn ze op zoek naar hetzelfde: “Un formateur de foot, la plus vite possible.”
“We moeten samenwerken”
Het trainerstekort is duidelijk aanwezig in België en Voetbal Vlaanderen biedt een oplossing aan, maar voorlopig is die onvoldoende. Zowel audits, verloningen en trainers zijn medeverantwoordelijk voor het tekort. Het probleem zal er nog voor een lange tijd zijn maar volgens De Meyer is het geen eenmansprobleem. “We moeten samenwerken. Wij investeren hard, maar de clubs moeten dit ook doen. Samen moeten we meer mensen motiveren om op dat veld te staan. Zorg dat jongens en meisjes hun hobby kunnen blijven uitoefenen.”